| |
|
ZAKONSKA REGULATIVA U PČELARSTVU U SRBIJI
Pčelarstvo je veoma značajna privredna grana neprocenjive vrednosti. Koristi
od pčela se ogledaju pre svega u oprašivanju ratarskih kultura (više 20.000
biljnih kultura ciji su oprašivači pčele), obezbeduju visiko kvalitetnih
pčelinjih proizvoda (med, polen, maticni mleč, propolis, vosak, pčelinji
otrov i u poslednje vreme veoma interesantan proizvod-pčelinje larve),
ali i kao veoma značajan indikator zagađenja životne sredine, što je danas
sve aktuelnije s obzirom na brojna zagađenja koja za posledicu imaju pojavu
novih bolesti kao i aktiviranje starih i davno zaboravljenih oboljenja.
U Srbiji danas, prema nezvaničnim podacima, ima oko 300-350.000 pčelinjih
društava, 35-40.000 pčelara, s prosečnom starosnom strukturom izmedu od
55-65. godina, sa prosečno malim brojem košnica, 8,75 košnica po pčelaru,
što čini ovu granu privrede još težom. Kao i u svakoj drugoj proizvodnji,
tako i u pčelarstvu, postoje određeni zakoni i pravilnici koji regulišu
držanje pčela, kontrolu zdravstvenog stanja i kontrolu proizvodnje pčelinjih
proizvoda.
Gajenje pčela
Gajenje pčela regulisano je Zakonom o merama za unapređenje stočarstva
,,Službeni glasnik RS, broj 61/1991.''. Prema čl. 36. pčele se gaje u
pčelinjaku koji se postavlja tako da pčele ne smetaju susedima i prolaznicima,
van stambenih objekata i gusto naseljenih mesta. Svaka opština propisuje
način postavljanja pčelinjaka i njegovu udaljenost od stambenih i dugih
objekata i uslove držanja. Zabranjeno je držanje pčela na području gde
se vrši selekcija pčela. Prema istom Zakonu (clan 37.) u promet se mogu
staviti samo pčelinje matice koje potiču od selekcionisanog biološkog
materijala. Kad je reč o seobama pčela, pčelar je dužan da o mestu gde
preseljava pčelinjak obavesti nadležni organ uprave u opštini na čijoj
se teritoriji nalazi to mesto, najkasnije 48 časova pre preseljenja pčela.
Zemljište za postavljanje pčelinjaka (član 39.) koji se preseljava, može
se koristiti uz predhodnu saglasnost vlasnika. Pčelinjak se u nacionalnom
parku ili drugom zašticenom prirodnom dobru može postaviti samo na mestima
i pod uslovom koje odredi preduzeće koje upravlja nacionalnim parkom.
Korišcenje medonosnog bilja je slobodno i bez nadoknade (član 40.). Kada
je reč o zaštiti bilja određenim insekticidima ili suzbijanju komaraca
to je regulisano članom 42, 43 i 44. istog Zakona. U cilju sledljivosti
kretanja pčelinjih zajednica kao i kontrole nadzora sprovodenja mera zdravstvene
zaštite, u postupku je formiranje Registra držalaca pčela. Upis u Registar
držalaca pčela vrši ce se na osnovu zahteva stranke. Zahtev za upis u
Registar držalaca pčela treba da sadrži sledeće podatke: 1. Ime i prezime
vlasnika pčelinjaka, broj licne karte, adresa, mesto, opština, kontakt
telefon. Za stacionirani pčelinjak ili mesto gde su pčele smeštene u zimskom
periodu, neophodno je pribaviti broj katastarske parcele, ime i prezime
vlasnika iste parcela gde su pčele stacionirane. Vlasnik mora da priloži
dokaz o vlasništvu parcele ili ako je parcela iznajmljena, original ili
overenu kopiju ugovora o zakupu zemljišta gde su pčele stacionirane. 2.
Kopiju ugovora sa nadležnom veterinarskom organizacijom koja obavlja zdravstvenu
zaštitu pčela. 3. Potvrdu, ako je poljoprivredno gazdinstvo upisano u
Registar poljoprivredih gazdinstava Republike Srbije. 4. Dokaz o uplati
- ORIGINAL UPLATNICA Svrha: troškovi postupka Iznos: 1500,00 dinara Broj
žiro racuna: 840-1562845-88 Broj modela:97 Poziv na broj: 02-41900-0000-74232101
Primalac: Uprava za veterinu 5. Ako je u pitanju pravno lice fotokopiju
rešenja Agencije za Registar privrednih subjekata. Zahtev se dostavlja
na adresu: Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Uprava
za veterinu Omladinskih brigada 1 11070 Novi Beograd
Kontrola zdravstvenog stanja
Kontrola zdravstvenog stanja pčelinjih društava vrši se na osnovu Zakona
o veterinarstvu ,,Službeni glasnik Republike Srbije, br. 91/2005.'' u
kome su navedene zarazne bolesti životinja određene zoosanitarnim kodeksom
medunarodne organizacije za zaštitu zdravlja životinja (OIE), po kome
su predviđene sledeće bolesti pčela: 1. Akaroza pcela (Acariosis of bees)
2. Američka kuga pčelinjeg legla (American foulbrood) 3. Evropska trulež
pčelinjeg legla (European foulbrood) 4. Nozemoza (Nosemosis of bees) 5.
Varooza (Varroosis) 6. Tropileloza (Tropilaelaps clareae). Na osnovu Zakona
o veterinarstvu, ,,Službeni glasnik Republike Srbije, br. 91/05'' clan
51. st. 1 Ministar za poljoprivredu, šumarstvo i vodoprivredu je doneo
Pravilnik o utvrđivanju Programa mera zdravstvene zaštite životinja za
2006. godinu (,,Službeni glasnik Republike Srbije, broj 38/06''). Prema
istom Pravilniku u 2006. godini predviđen je pregled pčelinjih društava
na sledeće bolesti: Američka kuga pčelinjeg legla, Nozemoza, Varooza,
Tropileloza i Etinioza (Aethina tumida).
Kontrola pčelinjih proizvoda
Pčelinji proizvodi (med, polen, propolis, matični mleč, vosak) su proizvodi
koji se skupljaju i distribuiraju na našem tržištu. Iz pčelinjaka koji
je registrovan i u kojem je proveden Program mera uz adekvatnu terapiju,
ukoliko je bila potrebna, mogu se distribuirati i prodavati pčelinju proizvodi
ukoliko zadovoljavaju zahteve Pravilnika o kvalitetu i drugim zahtevima
za med, drugi pčelinji proizvodi, preparati na bazi meda (,,Službeni list
Srbije i Crne Gore, broj 45/03.,) dok su metode za kontrolu kvaliteta
meda i dugih pčelinjih proizvoda regulisane starim Pravilnikom (Pravilnik
o kvalitetu meda i drugih pcelinjih proizvoda i metodama za kvalitet meda
u drugih pčelinjih proizvoda - Službeni list SFRJ, broj 4/85). Prisustvo
rezidua u medu i ostalim pčelinjim proizvodima regulisano je Pravilnikom
o količinama pesticida, metala i metaloida i drugih otrovnih supstancija,
hemioterapeutika, anabolika i dugih supstancija koje se mogu nalaziti
u namirnicama (,,Službeni list SRJ, broj 5/92''). Objekti u kojima se
vrši obrada (vrcanje, pretakanje, dekristalizacija...) i skladištenje
meda moraju da ispunjavaju uslove koje predvida Pravilnik o uslovima koje
moraju ispunjavati objekti za klanje životinja, obradu, preradu i uskladištenje
proizvoda životinjskog porekla (,,Službeni list SFRJ, broj 53/89''). Prema
ovom Pravilniku objekti za preradu i skladištenje meda, prema vrsti proizvodnje
i nacinu rada moraju imati prostorije za: - prijem meda, - preradu, punjenje,
pakovanje iskladištenje proizvoda, - prostoriju za ambalažu, - garderobu
i sanitarnu prostoriju, - i prostoriju za veterinarsku inspekciju. Tehnološka
povezanost, broj, veličina i opremljenost prostorija zavise od vrste i
obima proizvodnje. Objekat (prostorija) u domaćinstvu za obradu i preradu
meda, zavisno od vrste i obima proizvodnje mora imati sladeće: - zidove
i podove izrađene od vodootpornog materijala, svetle boje i glatkih površina,
koje se lako održavaju, - vrata i prozore zaštićene od ulaska insekata
i glodara, - odgovarajuće osvetljenje, - opremu od materijala koji ne
utiče štetno na proizvode, - uređaje za hlađenje koji omogućava skladištenje
na temperaturi do +10 °C, - posebno uređen sanitarni čvor i ormar za radnu
odeću i obuću, - higijenski ispravnu vodu i toplu vodu, uređaj za pranje
ruku i opremu za pranje i sanitaciju posuda i pribora, - direktan odvod
otpadnih voda iz opreme i sa podnih površina, - posude (kontejnere) za
odlaganje otpadaka.
Zaključak
Klimatske prilike i geografska lokacija naše zemlje prema brojnim istraživanjima
obezbeđuje veoma kvalitetne i visoko cenjene pčelinje proizvode (prvenstveno
med), koji nažalost, ako ne budu proizvedeni pod odgovarajućim zakonski
propisanim uslovima, prema predhodno navedenim Pravilnicima i uputstvima
neće moći naći tržište izvan kruga porodice koja ih proizvodi.
Dr sci. vet. Nada Plavša,
Naucni institut za veterinarstvo, Novi Sad
STANJE U PČELARSTVU NAKON ULASKA MAĐARSKE U EU
Proučavajuci podatke može se zaključiti da je i u pčelarstvu stanje gore,
kao i u ostalim granama poljoprivrede, nakon ulaska u EU. Iz cega se to
vidi i kako se može meriti: - prvo i najvažnije je znacajan pad otkupne
cene meda za 30-50 % - drastično smanjenje seoba na paše (50-70 %) - povećana
ponuda prodaje pčelinjaka. Utvrđen je znacajan pad zarade pčelara, uključujući
i profesionalne. Pad zarade, profitabilnost pčelara ne mogu da nadoknade
ni subvencije predviđene Nacionalnim Programom pčelarstva. Trenutno u
Mađarskoj ima 800.000 pčelinjih društava i 16.000 pčelara. Polovina pčelara
pčelari pološkama, a druga polovina sa nastavljačama. U okrugu Tolna ima
oko 32.000 pčelinjih zajednica kod 645 pčelara. Mađarska ubere godišnje
od 6-8 hiljada tona bagremovog meda. Letnja paša, uključujuci svilenicu
(cigansko perje), faceliju, lipu i suncokret daje još od 5 do 7 hiljada
tona meda. U ovoj godini, medonošenje bagrema se može oznaciti kao srednje
slabo, isto kao i medonošenje ostalih letnjih kultura. Pčelari Madarske
imali su ove godine epohalnu inicijativu - stvaranje jednog Akcionarskog
društva mađarskih pcelara. Nažalost, stvaranje tog AD se izjalovilo tako
da je otkupna cena meda tolika koliko za med misle da treba da plate gospoda
otkupljivaci. Jedna mogucnost još postoji, a to je da - ako mislimo da
je niska otkupna cena, ne prodamo med.
Subvencije i stimulacije koje pruža Nacionalni program pčelarstva u Madarskoj
- subvencije pri kupovini lekova i šecera (3 € ) - Subvencija za kupovinu
matica od 5 € i 3 € za matičnjake - subvencija za nabavku sredstava koja
olakšavaju seobu pčela i to: - za kupovinu kamiona oko 1700 € - za kupovinu
prikolice oko 1100 € - za kupovinu agregata oko 170 € - pomoć pri stručnom
usavršavanju pčelara - sufinansiranje upotrebe higijenske podnjače - sufinansiranje
sistema obeležavanja lošnica Navedeni su najvažniji elementi Programa.
Pouke jednog teškog atentata na pcele
Velika šteta je nastala na pčelinjacima koji se nalaze unutar površine
oivičene naseljima Nemetker, Paks, Dunakomlod i Đerkenj. Oko 50 pčelinjaka
sa oko više od 3000 pčelinjihj zajednica zadesilo je teško trovanje, uništavanje.
Pikanterija je što se sve ovo dešava unutar Nacionalnog Parka Dunav-Drava.
Od prvog momenta pčelari okruga Tolne, zajedno sa Udruženjem vrše stručno
ispitivanje uzroka nastanka štete. Predsednik Udružanja pčelara Mađarske,
Broš Peter snažno žali oštecene pčelare i učinice sve da se ovakve pojave
više ne dese na teritoriji Mađarske. Iz jako teške, skoro bezizlazne pozicije
trebalo je utvrditi uzroke i prouzrokovaće trovanja pčela. Ono cemu se
nismo nadali je da su brzo reagovale neke stručne institucije i to: Okružna
Stanica za ispitivanje zemljišta i zaštitu bilja Tolne, Okružna veterinarska
stanica za praćenje kvaliteta hrane (obezbedili su učešce veterinara).
Stanica milicije grada Palša, opštinska služba grada Nemetkera i stručni
savetnici za pčelarstvo iz okruga tako da se situacija izgleda pozitvno
rešava za pčelare. Znamo čime je prskano, znamo da se prskalo sa zemlje,
a znamo i osobu koja je prskala. Sad je na advokatima da dokažu velilčinu
štete. Ovo nije bilo obično trovanje, nego prava ekološka katastrofa.
Sredstvo se zove REGENT 80 W6 i može se koristiti uz primenu strogih mera
predostronosti. Pre tri godine je jedna firma iz Tolne vec platila nekoliko
desetina miliona forinti pčelarima Đenka kao oštetu zbog nestručne upotrebe
ovog sredstva. Nažalost u opštoj jurnjavi neki od preduzetnika se ne obaziru
ni na šta. Njih samo interesuje kako da unište štetočine njihovih kultura.
Gde je ovde bioproizvidnja, kako pčelariti u ovim uslovima? Kako možemo
sa slašću da zagrizemo u plod koji je tretiran sa ovim sredstvom? Tada
kada je trinaestorici pčelara pozlilo od uboda pčela koje su uspele da
se dogegaju do pčelinjaka. Bluza jednog pčelara je postala roza boje u
dodiru sa prskanim biljkama (bluzu je inače policija zaplenila kao dokazni
materijal).Često prskanje protiv komaraca je samo šlag na torti. Pa onda,
zašto pčelarimo? Pčelarenje nije samo preduzetništvo. Tu je i ljubav prema
pčeli, prema prirodi i okolini.
Nadernjei Atila, predsednik udruženja pčelara Tolna, Mađarska
preveo: Gabor Agardi, Subotica
|
|
|
