POSETA MANASTIRU KOVILJ

Gosti-pčelari iz Beograda, Kragujevca, Vršca, Ljubovije, Pecke, Kikinde, Zrenjanina, Subotice, Šabca i Šida prvog dana Festivala posetili su dvadesetak kilometara udaljen od Novog Sada manastir Kovilj sa velikom crkvom od kamena izgrađenom 1707. god. i manastirskim konacima koji su smešteni u središtu šumskog prostora i močvara koviljskog rita, izbrazdanih kanalima i povezanih sa Dunavom. Na 14 xa manstirske šume postavljen je pčelinjak sa blizu 200 košnica, okružen brestom, drenom, džanarikom (ringlovom), trnjinom, glogom, gledičijom i drugim rastinjem, što omogućava dobar rani razvoj i prolećnu pašu. Otac Panaret, koji vodi ovaj pčelinjak, dočekao je goste, pokazao im pčelinjak i upoznao ih sa njegovim nastankom.
Za osnivanje današnjeg pčelinjaka manastira Kovilj zaslužan je čika Svetozar-Bata Stefanović, od koga je manastir najpre otkupio 500 kg voska za izradu sveća. Na molbu nastojatelja Koviljskog manastira, sadašnjeg Episkopa jegarskog Porfirija (,,A zašto Vi, čika-bato,'' rekao je vladika, ,,ne učinite da i manastir dobije jedan ozbiljan pčelinjak? Pčelarstvo je kod nas i počelo da se razvija u manastirima!''). Čika-Bata je na sednici Udruženja pčelara ,,Jovan Živanović'' u Novom Sadu, održanoj posle Novosadskog festivala meda, predložio da se manastiru Kovilj poklone košnice. Pčelari su to smesta prihvatili i manastir je 1999. dobio 18 košnica tipa pološka, Dadan-Blat, kongresovka i Langstrot-Rutova. Pčele su u manastiru najpre bile poverene monahu Agapiju, a pomagao mu je iskušenik Milenko-sada monah Panaret, koji je do danas ostao na ovom poslušanju. Treba naglasiti da je pčelinjak manastira Kovilj jedan od retkih pčelinjaka koje je Udruženje pčelara ,,Jovan Živanović'' poklonilo, a koji još uvek postoji i, štaviše, razvija se na osnovu tehnoloških i naučnih dostignuća u pčelarstvu.
Koviljski rit inače obuhvata 150.000 ha šume i predstavlja odličan teren za prolećni razvoj pčela i jesenje uzimljavanje, pošto obiluje medonosnim biljkama (vrba, jasen, gledičija (divlji rogač), barska menta, aster, iva, rakita, bagremac i dr.).
Pošto je 2000. monah Agapije putovao na Svetu Goru, pčele su te godine uzimili čika-Bata i iskušenik Milenko. Te prve pčelarske godine unos je bio nešto manje od 500 kg meda sa bagremove paše u Mladenovu.
Monah Agapije je 2000. g. boravio u manastiru Vatoped na Svetoj Gori, gde je posetio tamošnji pčelinjak i rezmenio iskustva sa monasima-pčelarima. Manastir Kovilj je te godine prvi put izlagao med na Novosadskom festivalu meda.
Naredne 2001. g. Pčelinja društva su seljena u Nakučane pod Cerom. Iste godine manastir se sa svojim proizvodima pojavio na Novosadskom festivalu meda i na Tašmajdanskoj izložbi u Beogradu i dobio medalju za hrabrost, kao jedini izlagač koji je izneo kristalisan livadski med.
Pošto se tokom godina manastirski pčelinjak već znatno uvećao, od jeseni 2002. g. na čika-Batin predlog, dolazi pčelar Saša Jakšić iz Novog Sada, a sa njim nakratko radi i Miladin Vujnić. Oni su te godine uzimili pčele. U manastiru u to vreme radi i Predrag Bakić. Saša Jakšić ostaje sve do jeseni 2005, kada je zbog obaveza u svom pčelinjaku morao da odustane od saradnje.
Saša Jakšić je u manastiru zatekao neke 2-3 DB košnice, 6-7 poloških, 40 kongresovki, 100-110 LR. Te jeseni 2002, monah Agapije je od mr Leva Plužnikova iz Stalaća kupio nukleuse na 5 ramova. Kako je rojeva bilo mnogo, a opreme malo, moralo se posvetiti više pažnje u razvoju tih nukleusa. Tada je prvi put upotrebljeno automatsko prihranjivanje pčelinjih društava da bi se rojevi uspešno razvili u proizvodna društva. Kasnije, ovo automatsko prihranjivanje rojeva našlo je širu primenu među pčelarima. U to vreme je pčelinjak trajno izmešten iz manastirskog dvorišta u manastirsku šumu, koja na svojih 14 ha obiluje prolećnim cvetnicama (brest, dren, džanarika (ringlov), trnjina, glog, gledičija i dr.).
2002. manastir Kovilj je uspešno učestvovao na Tašmajdanskoj pčelarskoj izložbi, na Novosadskom festivalu meda, i prvi put na Zemunskoj izložbi Grad meda.
2003. pčele se nose u Mladenovo na bagrem i na lipovu pašu na Frušku goru. Manastirska stolarska radionica počinje intenzivnije da proizvodi pčelarsku opremu za potrebe manastira (nastavke, poklopce, ramove, zbegove, krovove i podnjače-obične i za skupljanje polena). Ta jesen je bila izuzetno suva, te su rojevi preseljeni na obalu Dunava, gde je jedino bilo poliflornog cveća. Tada je prvi put obavljen zimski tretman pčela (kada nema legla u košnici) češkim aerosol aparatom. G. Radovan i gđa Milena Opačić iz firme ,,APIHEALTH'' su kao sponzori ove i naredne dve godine poklanjali letvice ,,Superstrips'' za tretman varoe. Te 2003. g. manastirski pčelinjak dobija novo lice: postavljaju se lege-postolja za košnice i pčelinjak se širi na svih 14 ha manastirske šume. Monah Agapije pravi zimovnik za rojeve, a ostatak pčelinjaka grupiše se oko zimovnika. Te godine je unos nektara bio 15 kg po pčelinjem društvu sa bagremove i lipove paše. Prolećna razvojna paša bila je na zavidnom nivou, bilo je unosa na vrbi, na potesu Kovilj. Iste godine med je izlagan na Tašmajdanskoj pčelarskoj izložbi i u Zemunu, na izložbi Grad meda.
2004. u maju i junu, obnovljene su matice na manastirskom pčelinjaku kupovinom 40-ak selekcionisanih matica iz firme ,,Apicentar'' na čelu sa prof. dr Jovanom Kulinčevićem. Pčelinjak je tada dostigao zavidan nivo u svom razvoju, i na pčelinjaku manastira Kovilj uspešno su se bavili proizvodnjom paketnih rojeva. Te godine je unos nektara na bagremovoj i suncokretovoj paši bio 20 kg po pčelinjem društvu. Na Tašmajdanskoj izložbi u Beogradu med iz manastira Kovilj je dobio plaketu za kvalitet.
2005. unos je bio 25 kg meda po košnici sa bagremove paše. Iste godine presađene su larve u voštane osnove matičnjaka kineskom iglom, prehranjena uzgajačka društva polenskom pogačom i oplođene matice u četvorodelnim LR oplodnjacima (novozelandska metoda). Monasi manastira Kovilj tako su se osposobili za uspešno samostalno pčelarenje.
2006. godine prosečan prinos meda po košnici je bio 30 kg. Te godine počelo je sakupljanje polena.
Trenutno, manastirski pčelinjak ima oko 120 društava koja se nose na razne paše: Sokolske planine, Cer, Rudnik, Pecka kod Osečine, Fruška gora, Krajišnik (Banat) i manastir Bođani.
U posetu manastirskom pčelinjaku dolazili su pčelari iz Beograda, Novog Sada, Bačke Palanke, Sremske Mitrovice i drugih mesta. Prof. dr Jovan Kulinčević pomogao je monasima- pčelarima svojim savetima zasnovanim na ogromnom znanju i iskustvu, a prof. dr Mića Mladenović je više puta dovodio studente sa Poljoprivrednog fakulteta u Beogradu na praktičnu nastavu, gde su oni sticali osnove o pčelarstvu. Čuveni ruski pčelari i naučni radnici iz oblasti pčelarstva prof. dr Krivcov i prof. dr Lebedev sa Pčelarskog instituta u Ribnoju prilikom svoje posete Srbiji bili su u manastiru Kovilj i izrazili zadovoljstvo zbog visokog dostignuća u tehnološkom razvoju društava manastirskog pčelinjaka.
Pčelinjak manastira Kovilj bio je predmet interesovanja domaćih i stranih televizijskih ekipa, koje su snimale emisije o manastiru -TV Novi Sad, ,,Studio B'' i ,,BK televizija'' kao i ekipe iz Nemačke, Francuske i Engleske.
Manastir Kovilj danas poseduje i veom modernu, automatizovanu liniju za proizvodnju sveća od pravog pčelinjeg voska, u šta su se posetioci i sami uverili.

Milanka Vorgić
Željko Vuletić